Kıbrıs Pdr

A. GİRİŞ
B. TEMEL İLKELER
C.ETİK STANDARTLAR
1.GENEL STANDARTLAR
2. PSİKOLOJİK DANIŞMA İLİŞKİLERİ
3. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
4. ARAŞTIRMA VE YAYIN
5. MÜŞAVİRLİK (KONSÜLTASYON)
6. MESLEĞE HAZIRLIK
7. ÖZEL ÇALIŞMA
8. PERSONEL YÖNETİMİ

A. GİRİŞ
Hızla gelişen ve değişen dünyamızda, kişilerin giderek karmaşıklaşan yaşam koşullarına sağlıklı bir biçimde uyum yapmalarına hizmet etmeyi amaçlayan kimseleri yetiştirmek üzere psikiyatri, klinik psikolojisi,danışma psikolojisi, psikolojik danışma, okul psikolojisi, sosyal çalışma gibi bazı " kişisel yardım meslek alanları" ortaya çıkmıştır.
Ülkemizde, son yıllarda bu yardım meslekleri mensupları arasında, özellikle klinik psikoloji, psikolojik danışma ve rehberlik (PDR), psikiyatri alanları bakımından, kamuoyuna da yansıyan bazı anlaşmazlıklar ve tartışmalar gözlenmektedir. Bu husus dikkate alınarak, burada PDR alanında çalışanların mesleki kimlik ve görevlerini açıklamaya, sorumluluk sınırlarını belirlemeye gerek duyulmaktadır.Bir çok durumda bu yardım meslekleri arasında bazı rol örtüşmeleri bulunmakta ise de, bunların birbirlerinden ayrı meslek dalları olarak gelişmelerini gerektirecek ölçüde amaç, ilke, yöntem ve kullanılan bazı teknikler yönünden farklılıklar vardır.
Klinik psikololoji ile psikolojik danışma ve rehberlik arasındaki önemli farklardan birisi, yardım sürecinde, klinik psikoloğunun psikopatolojiden harekete geçerek kendisine başvuran kişilerdeki psikolojik bozuklukları iyileştirmeyi esas almasıdır.Bunun için önce tanı, sonra tedavi ilkesi izlenir. Doktor-hasta ilişkileri model alınır.Daha çok tıp merkezlerinde, ciddi ve psikolojik sorunları olan kişilerle daha yoğun terapi ilişkilerine girişilir ve genellikle doktorlarla işbirliği içinde çalışılır. Psikolojik danışma ve rehberlikte ise konuya normal gelişim açısından bakılır. Bu hizmetlere başvuran kişilerin ruh sağlıklarının güçlendirilmesi amaçlanır. Ciddi psikolojik sorunları olan kişilere hizmet vermek söz konusu olduğu zaman bile, onların normal ve sağlıklı yanlarından harekete geçilerek yardım edilmeye çalışılır. İnsan organizmasında kendini gerçekleştirmeye yönelik kuvvetli bir ruhsal enerjinin olduğuna inanılır. Bu eğilimden yararlanılarak kişinin kendini geliştirmesi ve toplumda tam verimle çalışır hale gelmesi hedeflenir. Bu nedenle hizmet sundukları kişiler de" hasta" değil, "danışan" olarak adlandırılırlar. Ayrıca PDR, yalnızca duygusal-sosyal sorunları olan kişilere sağaltıcı-iyileştirici (remedial) hizmetlerde bulunmakla kalmaz, aynı zamanda bunları önleyici (prevetive) bir işlevi de üstlenir. Okul, hastane, ordu, fabrika ve benzeri sosyal kuruluşlarda ruh sağlığını bozucu koşulları engellemek, olumlu kişilerarası ilişkileri geliştirmek gibi bazı önleyici hizmetleri de kapsar. Ayrıca PDR hizmetleri ile, herhangi bir sorunu olmayan, ruh sağlığı yerinde olan danışmanlara da hizmet verilir. Bu hizmetler normal bir kişinin kendini daha iyi tanımasına, içinde bulunduğu koşulları gerçeğe daha uygun olarak değerlendirmesine, kişisel yeteneklerini geliştirmesine, kendine daha uygun bir meslek seçmesine, daha gerçekçi planlar yapmasına, kısacası daha özgün ve anlamlı bir yaşam sürmesine yardımcı olur. Bu da PDR hizmetlerinin önemle vurgulanan geliştirici (developmental) işlevidir.

Okul psikolojisi, temel eğitim çağındaki öğrencilere verilen psikolojik hizmetleri kapsar. Okul psikologlarının görevleri okulla ilgili olmakla birlikte, bunlar ruh sağlığı klinikleri ve rehberlik ve araştırma merkezleri gibi okul dışındaki ünitelerle de çalışır ve genellikle bir değil bir kaç okula birden hizmet verirler. Daha çok atipik öğrencilerle ilgilenirler. Okullarda özel eğitime gereksinimi olan, çeşitli okuma güçlükleri bulunan çocukları saptarlar. Bunun için çeşitli tanı çalışmaları yaparlar, gerekli olan testleri kullanırlar. Okulla ilgili eğitsel problemlerle ilgili araştırmalar yaparlar; yöneticilere, öğretmenlere ve velilere müşavirlik hizmetlerini sunarlar. PDR uzmanlarının hizmet alanı ise, çok geniştir. Her düzeydeki öğrencilere yardım sağladıkları gibi yetişkinlere, yaşlılara, ruh sağlığı sorunu olanlara, özürlülere hizmet verirle. PDR elemanları ayrıca hastahaneler ve de sosyal sektörlerde de kendilerine gereksinim olduğunda buralarda da çalışırlar.

Kişisel yardım hizmetleri arasında sosyal çalışma uzmanının da önemli bir rolü vardır. Okulda, hastanede, sosyal yardım kuruluşlarında ve iş merkezlerinde çoğunlukla yoksul semtlerden gelen, sosyo-ekonomik durumları düşük olan sorunlu kişilerle ilgilenirler. Bunlara çeşitli kaynaklardan olanaklar sağlamaya çalışırlar. Bazı öğrencilerin ya da kişilerin çalışma durumlarını engelleyen duygusal ve sosyal problemleriyle ilgilenirler. Vak'a incelemeleri yaparlar ve danışma hizmeti verirler.

Ülkemizde PDR çalışmaları genellikle öğretim etkinlikleri ile karıştırılmakta ve öğretmenlerin de bu hizmetleri verebilecekleri düşünülmektedir. Okullarda çalışan PDR elemanlarına "rehber öğretmen" denilmesi, muhtemelen bu karışıklığa neden olmakta ve de PDR mesleğinin eğitim kökenli olduğu yanılgısınayol açmaktadır. Aslında PDR hizmetleri, psikoloji temeline dayalı olarak psikoloji uygulamalarından oluşmaktadır.Ancak, hizmet verdiği alan geniş ölçüde eğitimdir. Kısaca, psikolojik danışmanlık ile öğretmenlik birbirinden farklı iki ayrı meslektir. Öğretmenin görevi öğrencinin müfredat programları ile saptanan bazı düşünsel güçlerini geliştirmektir. PDR uzmanlarının görevi ise; öğretimin dışında, bazı psikoloji yöntemleriyle öğrencilerin duygusal, sosyal, kişisel yönlerden sağlıklı olarak yetişmelerine yardımcı olmaktır. Bu hizmeti verebilmek, bu mesleğe özgü psikoloji ilke ve kuramları, teknik ve yöntemleri konusunda yeterli bir formasyon almakla mümkündür. Okullarda öğretmenler ve okul psikolojik danışmanları (rehber öğretmenler) etkili bir işbirliği içinde çalışmak durumundadırlar.

Psikiyatri ile Psikolojik Danışma ve Rehberlik arasındaki fark ise çok açıktır. Psikiyatristler tıp kökenli olup akıl ve ruh sağlığı uzmanlarıdır. Gereğinde hastalarına tıbbi müdahalelerde bulunup, ilaç tedavisini uygularlar. Psikolojik danışma uzmanları ise koruyucu ruh sağlığı uzmanlarıdır. Bunlar ağır vakalar ve özel durumlarla karşılaştıklarında, danışanlarını gereğine göre psikiyatristlere, klinik psikologlara, okul psikologlarına ya da sosyal hizmet uzmanlarına gönderirler.
Kişilerin ve toplumun yararı açısından, amaçları insanların sağlıklı bir kişilik geliştirmelerine hizmet vermek üzere farklı formasyon ve ehliyete sahip olan kişisel yardım hizmetleri uzmanları arasında etkili bir işbirliğinin kurulması halinde, sunulan hizmetlerin daha verimli ve yararlı olmasını sağlayacak bir gelişme ortaya çıkar.

Psikolojik danışma ve rehberlik, kişisel yardım hizmetlerini amaçlayan meslekler arasında kendine özgü bir yeri olan ve kişilerin daha bilinçli, güçlü ve yaratıcı bir biçmde yetişmelerine hizmet veren bir meslek alanıdır.Kişilerarası ilişkiler temeline dayalı olarak danışanların yaşam ve kaderlerini derin bir şekilde etkileyebilecek olan PDR çalışmalarında, mesleğin sağlıklı bir biçimde yürütülmesi önem kazanmaktadır. Bunun için bazı ilkelerin, kuralların ve standartların açık ve net olarak belirlenmesi ve bunlara uyulması gerekir.

Bu hususlar dikkate alınarak PDR alanında çalışanlar için etik kurallar; (a) giriş, (b) temel ilkeler ve (c) etik standartlar, olmak üzere üç bölümde sunulmuştur.

Giriş kısmında; PDR hizmetlerinin amacı, gerekçesi ve diğer yardım meslekleri arasındaki özgün yeri açıklandıktan sonra, etik kurallar adıyla sunulan bu dokümanın içeriği tanıtılmaktadır.
Temel ilkeler' de PDR elemanlarının her alanda en üst düzeyde hizmet verebilmelerine ışık tutacak ilkeler açıklanmaktadır. Bu genel ilke ve amaçlar; danışmanların çalışmalarında etik davranışlar sergilemelerine yardımcı olmak üzere, etik kural ve standartları değerlendirirken dikkata alacakları hususları göstermektedir.
Etik standartlar, tüm PDR elemanlarının görevleri sırasında uymaları zorunlu olan profesyonel davranış ve işlemleri kapsamaktadır. PDR Derneğince, bu meslek standartlarına uymayan ve de bu davranışlarında ısrarlı olan üyelere bazı yaptırımlar uygulanır. Önce doğru davranışları açıklayan eğitici bir yazı göndermek ve uyarıda bulunmak, gerektiğinde Dernek üyeliğine son vermek, durumu adli ve idari makamlara duyurmak gibi önlemler alınabilir.

PDR etik kurallarının esas amacı bu alanda çalışan elemanların mesleklerinde karşılaşabilecekleri sorunlu durumlarda onlara yol gösterecek ipucu davranışlar göstermektir. Bu kurallar; gerektiğinde idari ve adli makamların, bu hizmetlerle ilgili olarak ortaya çıkan durumlarda verecekleri kararlar için başvuru kaynağı olarak kullanılabilir.

B. TEMEL İLKELER
PDR elemanlarının benimsemeleri gereken başlıca ilkeler (1) yetkinlik, (2) dürüstlük, (3) duyarlı ve saygılı olma, (4) bireysel ve kültürel farklılıklara duyarlılık, (5) sosyal sorumluluk, (6) mesleki bilim ve so-
rumluluk olmak üzere altı madde olarak belirlenmiştir.
1. Yetkinlik (Yeterlilik, ehliyet)
PDR elemanları hizmetlerini en üst düzeyde yeterlilikle yürütmeyi amaçlar. Uzmanlık alanlarının, yetkinliklerinin sınırlarını bilirler. Yalnızca eğitim düzeylerinin ve formasyonlarının elverdiği hizmetleri yapar-
lar, özel bir durumla karşılaştıklarında varolan bilimsel, mesleki ve teknik kaynakların ışığında ve danışanların iyilik ve çıkarları doğrultusunda en isabetli kararları, en uygun önlemleri almaya çalışırlar. PDR elemanları; uzmanlıkları bakımından bilimsel ve mesleksel düzeylerini yükseltmeye, bilgilerini sürekli olarak yenilemeye ve yaşamları boyunca kendilerini özgün uzmanlık alanlarında yetişmeye çalışırlar. Bunun için her türlü bilimsel, mesleksel, teknik ve idari kaynaklardan yararlanırlar.
2. Dürüstlük
PDR elemanları; kişilerarası ilişkilerinde, bilimsel ve mesleki çalışmalarında, özellikle danışma sürecinde dürüstlüğü, doğruluğu, gerçekçiliği ön plana alırlar. Doğru olmayan beyanlarda bulunmazlar. Kendilerini tanıtırken, eğitimlerinden, araştırmalarından ve mesleki niteliklerinden söz ederken yanlış ya da abartılı ifadeler kullanmazlar. Psikolojik danışman; kendi duyuş ve inançlarının, değerler sisteminin ve gereksinimlerinin, zayıf ya da eksik yanlarının farkında olmaya çalışır. Bunların mesleki çalışmalarına nasıl yansıyabileceğinin farkındadır. Özü sözü, içi dışı birdir, yani duyuş ve düşünceleri ile davranış ve sözleri biribirini tutar.Özellikle danışanları ile saydam ilişkiler kurmayı amaçlar.
3. Duyarlılık ve Hoşgörü
PDR elemanları; meslek ilişkilerinde, özellikle de danışanlarına karşı duyarlı ve kabul edicidirler.
İnsan ilişkilerinde anlayışın her kapıyı açan bir anahtar olduğunu bilirler. Ancak, yalnızca duyarlı olamanın yeterli olmadığını, meslekdaşları ve danışanlarının kişilik haklarınna ve onurlarına saygılı olmanın önemini de kavramışalrdır. İnsanın dünyada en değerli varlık olduğunun bilincindedirler. Kişinin kendi problemlerini çözme gücüne gücüne güvenirler, kendi kararlarını kendi verme (self determination) özgürlüğüne içten inanır
lar. Bazen idari ve hukuki zorluklara yol açsa bile, danışanlara ait gizli bilgileri korumak ve insanlara verilebi
lecek zararları önlemek ya da en aza indirmek için her çareye başvururlar, yapabilecekleri her şeyi yaparlar
4. Bireysel ve Kültürel Farklılıklara Duyarlılık
PDR elemanları; toplumda değişik kesimlerin ihtiyaç ve sorunlarının farkında olmaya ve çalışmalarında kullandıkları yöntem ve teknikleri onların ihtiyaçlarına göre uyarlamaya çalışırlar. Bu arada yaş, cins,din, dil, sosyo-ekonomik statü, değişik gruplara ait olma gibi bireysel ve kültürel farklılıkların verecekleri hizmeti olumsuz olarak etkilememesine dikkat ederler. Danışanlar; kadın-erkek, köylü-kentli, zengin-fakir olabilirler. Bu gibi durumlarda, danışmanlar ayrım yapmaksızın hizmet vermeye çalışırlar. Bu hususlarda önyargılı olanlara, ne bilinçli olarak katılarak taraf tutarlar, ne de onları eleştirirler ve tartışmalara girişirler. Danışmanlar kendilerine başvuran herkese karşı kabul edicidirler ve onlara anlayış göstererek hizmet verirler.
5. Toplumsal Sorumluluk
PDR; temelde insana yönelik bir hizmetler bütünüdür. Bu bakımdan bu alanda verilen hizmetlerin doğası gereği, danışmanların da birincil görevi ve sorumluluğu, insana yöneliktir. Toplumun giderek karmaşıklaşan yaşam koşulları içinde kişinin yolunu bulmasına, kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmaya çalışır.
Ancak bireyden soyutlanamaz. Zira kişiler ve toplum birbirinden ayrılması olanaksız tek bir gerçeğin iki yüzü gibidir.Toplum bireylerden oluşur ve onların iyiliği için vardır. İnsan da ancak bir toplum için
de yaşayabilir ve kendini gerçekleştirebilir. Bunlardan birine yapılan yardım ötekine yansır. Bu bakımdan PDR elemanları, topluma olan bilimsel ve mesleki sorumluluklarının bilincindedirler, bireylere hizmet verirken çoğunluğun haklarını gözetirler.Toplumun yararı için bilgilerini medya yoluyla halka yayarlar. Toplumsal felaketlere yol açan olayların psikolojik nedenlerini belirlemeye ve bunların sonuçlarını en aza indirgemeye çalışırlar. Danışmanlar hizmetlerinin kötüamaçlar için kullanılmasını engellerler. Aynı zamanda yasama organları ile işbirliği yaparak, halkın ve danşanların yararına olacak sosyal politikaların ve kanunların oluşturulmasında rol alırlar. Zamanlarının bir kısmını kişisel ya da maddi çıkar gözetmeksizin, mesleki çalışmalar için harcarlar.
6. Mesleki ve Bilimsel Sorumluluk
PDR elemanları; etik davranış standartlarına bağlı olmayı, görev ve rollerini iyice kavrayıp bunlara uygun davranma sorumluluğunu yüklenmişlerdir. Hizmet verdikleri kişilerin iyilikleri ve menfaatleri doğrultusunda ilgili kurumlarla işbirliği yaparlar, onları bu alandaki başka uzmanlara gönderirler. Danışmanlar, meslekdaşlarının bilimsel ve mesleki etik kural ve standartlarına uygun davranıp davranmamaları ile de ilgilenirler. Gereğinde, uygun olmayan davranışları engellemek için meslekdaşları ile istişari tartışmalara girişirler.

1.GENEL STANDARTLAR

Genel standartlar; bu dokümanda yer alan psikolojik danışma, araştırma, ölçme ve değerlendirme, müşavirlik hizmeti verme gibi PDR elemanlarının tüm etkinlikleri için geçerlidir.

a) Yetkinlik Sınırları
PDR elemanları ancak eğitimini gördükleri, yeterince gözetim altında uygulama yaparak gereken biçimde yetiştirildikleri uzmanlık alanlarında hizmet verebilir, öğretim yapabilir ve araştırmalara girişebilirler. Yeni uzmanlık alanları ya da teknikler söz konusu olduğu zaman,ancak bu özel alnlarda ehliyetli kişilerin gö-
zetiminde gerekli çalışmaları yaptıktan sonra; bu alanlarda hizmet vermeye, eğitim vermeye ya da araştırma yapmaya girişebilirler. Henüz gelişmekte olan standartları kesin belirlenmemiş olan alan ve tekniklerde ise, psikolojik danışman danışanlarını, öğrencilerini, birlikte çalıştıkları meslekdaşlarını korumak, onlara zarar vermemek için gereken önlemleri almaya özem gösterir.
b) Uzmanlık Alanlarında Sürekli Olarak Gelişme
Psikolojik danışma, ölçme ve değerlendirme, araştırma, müşavirlik hizmeti verme gibi çeşitli alan
larda çalışan PDR elemanları; çağdaş ve bilimsel mesleki bilgileri, kullanılan tekniklerdeki yenilikleri izlerler.
Meslek yaşamları boyunca bu alanlardaki bilgi ve becerilerini artırmaya çalışırlar.
c) Bireysel Farklılıklar
Yaş, cins, ırk, etnik köken, din, dil, sosyo-ekonomik düzey, sakatlık durumları gibi bireysel ayrı
lıklar PDR çalışmalarını önemli ölçüde etkileyebilir. PDR elemanları mesleki uygulamaları sırsında yaş, cins, ırk, milli ya da etnik köken, din, özürlülük, sosyo-ekonomik düzey farklılıklarıyla karşılaşmaları durumunda ayrımcılık yapmazlar ve taraf tutmazlar, herkese eşit olarak davranırlar.
d) Toplumun Değerlerine Törelerine Saygı
PDR elemanları mesleklerini uygularken, kendilerininkinden farklı olsa bile, bulunduğu yörenin değer yargılarına, tutumlarına, kanılarına ve törelerine duyarlı ve hoşgörülü davranırlar.
e) Ücret İlişkileri
Verilen PDR hizmetleri için ücretler saptanırken, hem danışanların parasal durumu hem de bulu-
nulan yörede bu tür hizmetlere uygulanan ücretler dikkate alınır. Danışman, ödeme gücü düşük olan kişileri, benzeri hizmetleri parasız ya da çok az bir ücretle sağlayan sosyal yardım ya da kamu kuruluşlarına gönder
meye yardımcı olur. Ancak, danışman danışanlarına sağladığı psikolojik hizmetler karşılığında mal mülk kabul etme ya da bir hizmet isteme gibi bir takas anlaşmasına girişmez. Bu tür bir ilişkinin çeşitli çatışmalara, anlaşmazlıklara ve sömürülere yol açabileceğini bilir.
f) Duygusal-Cinsel Yakınlık
PDR elemanları, danışanları ile duygusal-cinsel ilişkilere girmez. Duygusal-cinsel olaral sözel ya da dokunsal davranışlarda bulunmazlar. PDR elemanları; öğrencileri, danışanları, yardımcıları, araştırma görevlileri gibi kendi sorumluluğu altında çalışan kimseler ile duygusal-cinsel ilişkilere girmezler. Ancak danışmanlar cinsel tacize uğramış olanlara ya da cinsel tacizde bulunanlara da diğer danışanlara gösterdikleri saygı göstererek psiklolojik danışma hizmeti sağlarlar. Ayrıca, bunların hakkında okuldan atılma, mesleklerinde terfi ettirilme, işe alınmama gibi durumlar da verilecek kararlara da katılmazlar.
g) Başkalarına Zarar Verme
PDR elemanları birlikte çalıştıkları kimseleri tedirgin etmekten, yaşları, cinsiyetleri, milli ya da etnik kökenleri, sosyo-ekonomik düzeyleri bakımından küçümsemekten kaçınırlar.Danışmanlar; öğrencilerine araştırma görevlilerine, danışanlarına ve birlikte çalıştığı kişilere zorluk çıkartmaktan kaçınırlar ve önlenememiş olan güçlükleri de hafifletmeye çalışırlar.
h) Gizli Bilgiler
PDR elemanları her tür mesleki çalışmalarında danışanlarına ilişkin olarak özel bilgileri korumak sorumluluğunu taşırlar. Belli bir güven ortamında edinilen bu tür bilgiler ancak danışmanın kendisi ve /veya toplum için açık bir tehlike veya zarar söz konusu olduğunda gerekli önlemler alındıktan sonra ve danışanların bilgisi dahilinde başkalarına iletilebilir.
ı) Profesyonel Kimlik
PDR elemanları; mesleki kimliklerini, çalıştıkları kurumlardaki statülerini ve bu kurumların amaç, işlev ve niteliklerini gerçekte olduğu gibi tanıtırlar. Ait olmadıkları ve kendilerinin mesleki niteliklerinden farklı bir mesleğin niteliklerine doğrudan ya da dolaylı olarak sahip olma iddiasında bulunmazlar. Mesleki kimliklerinin ve niteliklerinin başkaları tarafından yanlış değerlendirilmesi durumunda da, bu yanlışlıkları düzeltmekle yükümlüdürler.

2. PSİKOLOJİK DANIŞMA İLİŞKİLERİ
Bu bölümde belirtilen maddeler hem bireysel hem de grupla psikolojik danışma ilişkilerinde geçerlidir.
1. Psikolojik danışma ilişkisi ancak danışanın gönüllüğü ile mümkündür. Buna göre; danışan danışma ilişkisine girip girmemekte serbesttir. Bu özgürlüğün mümkün olmadığı durumlarda, danışman danışana bunun nedenlerini açıklamakla yükümlüdür.
2. Danışma süreci içersinde danışman danışanın kişisel bütünlüğüne saygı göstererek onun iyiliği ve huzuru için çalışmaktan sorumludur. Danışman aynı zamanda danışanı grup etkileşiminden doğacak bedensel ve psikolojik incinmelerden korumak için uygun önlemleri almakla yükümlüdür.
3. Danışman, danışma ilişkisinden elde edilen bilgi ve kayıtların saklanması, başkalarına verilmesi ya da yok edilmesinde etik kurallara uygun davranır. Danışma ilişkisi ile ilgili her türlü bilgi gizli tutulur. Grupla danışma oturumlarında da grup üyelerinin ortaya attıkları kritik bilgilerin gizli tutulması esastır.
4. Eğer danışan aynı zamanda bir başka profesyonel kişi ile ilişkideyse, danışman o kişi ile temas kurarak onun onayını almaksızın, bu bireyle danışma ilişkisine girmez. Eğer danışma ilişkisi başladıktan sonra, danışanın başka bir danışma ilişkisi içinde olduğunu öğrenirse, ancak danışan diğer danışmanla ilişkiyi kesmek istemiyorsa danışman bu danışanıyla ilişkisini sonlandırır.
5. Danışanın durumu gerek kendisi gerekse başkaları için açık ve yakın bir tehlike oluşturuyorsa, danışman bu tehlikeyi önleyebilecek, mantığa uygun bir tedbir alır veya ilgililere bu tehlikeyi bildirir. Bu durumda danışman diğer uzman kişilerle konsültasyon yapabilir.
6. Danışma ilişkisi ile ilgili tüm kayıtlar ( görüşme notları, test verileri, yazışmalar, bant kayıtları, elektronik veriler ve diğer dokümanlar ) danışmanın çalışmakta olduğu kurumun malı değildir. Bunlar mesleki amaçlarla kullanılır ve danışanın izni olmadan başkalarına açıklanmaz.
7. Danışma ilişkisinden elde edilen veriler danışman eğitimi veya araştırma amacıyla kullanılacağı zaman, ilgili danışanın kimliği gizli tutulur.
8. Danışman danışana, danışma ilişkisinde iken veya bu ilişkiye başlamadan önce ilişkiyi etkileyebilecek amaçlar, hedefler, teknikler, danışma sürecinin kuralları ve sınırlılıkları hakkında bilgi verir.
9. Danışman rüştünü tamamlamamış veya kendi başına karar veremeyecek durumdaki danışanların çıkarlarını en iyi şekilde korur.
10. Danışman, danışanı ile ilgili olarak mesleki açıdan yetkili olan diğer bir meslektaşı ile konsültasyon yapabilir.
11. Danışman kişisel ya da mesleki yetersizliği yönünden danışana yardımcı olamayacağını ya da olamadığını anladığında ilişkiyi başlatmadan sakınır ya da ilişkiyi keser.Bu gibi durumlarda danışman, danışanı uygun bir uzmana yöneltir. Danışan önerilen uzmana gitmek istemezse, danışman ilişkiyi sürdürmek zorunda değildir.
12. Danışman, kendisinin objektif olmasını engelleyecek yönetim, denetim ya da değerlendirme ilişkisi içinde olduğu bir kişi ile danışma ilişkisine girmez, bu durumda başka bir danışmana gönderir. Ancak başka bir seçeneğin bulunmadığı durumlarda ve danışanın durumu mutlaka danışma yardımını gerektiriyorsa, danışmanın bu ilişkiye girmesi düşünülebilir.Aynı durum akraba ya da arkadaşla girilecek danışma ilişkileri için de ge
çerlidir.
13. Danışman, danışanla herhangi bir cinsel-duygusal yakınlıktan kaçınır. Danışanla cinsel-duygusal yakınlık meslek ahlakına aykırıdır.
14. Psikolojik danışma yardımı ile birlikte bilgisayar kullanıldığı zaman danışan, (a) zihinsel, duygusal ve bedensel açıdan bilgisayar çalışmasını yürütecek kapasitede olmalı, (b) programın amacı hakkında bilgilendirilmeli, (c) bilgisayar programı danışanın ihtiyacına uygun olmalı ve (d) danışan bilgisayarı kullanırken, yanlış ya da uygunsuz kullnanma gibi problemleri gidermek ve daha sonraki ihtiyaçları belirlemek için izlenmelidir.
15. Biligsayarda bilgi saklanacaksa, sadece sağlanan hizmet için gerekli olan bilgi saklanır. Saklanan bilgi, bu bilginin kullanıldığı iş biter bitmez yok edilir. En iyi güvenlik yöntemleri kullanılarak bilgisayardaki bilginin sadece danışma hizmetlerini vermekle görevli ve sorumlu personel tarafından kullanılması sağlanır.

3. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme ve değerlendirme ile ilgili maddeler gerek test gerekse test dışı teknikleri kapsayacak şekilde yorumlanır.
1. Testi veren, testin uygulanmasından önce ve sonra test ve testin amacı ile sonuçlarının kesin olarak nerede kullanılacağı hakkında testi alana bilgi verir. Test puanları yorumlanırken sosyo-ekonomik, etnik ve kültürelfaktörlerin test puanlarına etkisi dikkate alınır.
2. Bir danışana uygulanmak üzere test seçilirken testin geçerli, güvenilir ve danışan için hem yasal hem de meslek ahlakı açısından uygun olmasına dikkat edilir.
3. Testi veren kişi, uygulanan testler ve sonuçları hakkında halka bilgi verirken, yanlış iddia ve algılamaya neden olmayacak şekilde, doğru bilgi verir.
4. Farklı testleri uygulama, puanlama ve yorumlama için farklı yetenek ve hazırlığa ihtiyaç vardır. Bu nedenle testi veren bu konuda kendi yetenek ve hazırlık sınırlarını aşan işlere girişmez.
5. Testler standardize edilirken, belli standart koşullar sağlanmalıdır. Danışman aracın standardize edildiği norm grubu içinde temsil edilmeyen bireylerin veya azınlık grubu üyelerinin performansını değerlendirirken ve yorumlarken, son derece dikkatli olmalıdır.
6. Testlerin posta aracılığı ile uygulanması gibi, yeterince kontrol edilemeyen bir uygulama, meslek etiğine aykırıdır. Ancak kendi kendine uygulanıp puanlanabilecek ilgi envanterleri gibi araçlar bu şekilde posta aracılığı ile kullanılabilir.
7.Test sonuçlarının geçerli olması için test güvenliğinin sağlanması gerekir. Test materyallerinin daha önceden özel yetiştirme için verilmiş veya yayınlanmış olması, testin sonuçlarını geçersiz kılar. Aynı zamanda, testi alan kişiye, en iyi test sonuçlarının hangi koşullarda gerçekleşebileceği açıklanmalıdır.
8. Eldeki araçlara ait sınırlılıklarının olması durumunda, danışman zaman zaman araçları gözden geçirerek güncelleştirir veya bunları amaca uygun hale getirir.
9. Testi veren, bireye ve gruba ait test verilerini açıklarken yeterli yorumu yapar. Bu yorum testi cevaplandıranın özel ilgi alanı ile ilişkili olarak yapılır.
10. Test sonuçlarına dayanarak karar verme sorumluluğunu taşıyan uzman, eğitsel ve psiklolojik ölçme araçları, geçerlilik ölçütleri ve testlerin araştırmalarda kullanılması gibi konular hakkında yeterli bir anlayış ve bilgiye sahip olmalıdır.
11. Hakkında yeterli teknik bilgi bulunmayan araştırma araçlarının sonuçlarını yorumlarken dikkatli olunmalıdır.Bu gibi araçaların kullanılmasında özel bir amaç varsa, bu testi alan açıklanır.
12. Uzman, eski test sonuçlarının güncelliğini kaybetmiş olabileceğini gözönünde bulundurarak,eski test sonuçlarına dayalı olarak yorumlar yapmaz. Bir danışanla ilgili yorumlarını güncel test verilerine dayandırır.
13. Yazar veya yayınlayıcının onayı ve izni olmadan, yayınlanmış testlerin bazı kısımlarının değiştirilmesi, yeniden basılması ve başkasına mal edilmesi engellenir.
14. Testlerin bilgisayar aracılığı ile kullanılmasında testi verenin, (a) yorumlama yaparken ölçülen kavram ve kullanılan araçla ilgili olarak eğitilmiş olması, (b) uygulama ve puanlama programlarının doğru sonuç verecek şekilde uygulanması sorumluluğunu taşıması ve (c) kullanılan bilgisayar programının dağıtımı yapılmadan önce yorumlamaların geçerliğinin usulüne göre belirlendiğinden emin olması, gerekir.

4. ARAŞTIRMA VE YAYIN
Bu bölümde psikolojik danışmanların araştırma ve yayın konusunda uymaları gereken etik ilkeler belirtilmiştir.
1. PDR elemanları araştırmalarını düzenleme, yürütme ve rapor etme sırasında, bilimsel yeterlilik ve ahlak ilkeleri konusundaki standartlara uyarlar.
2. PDR elemanları araştırmalaını, sonuçların yanıltıcı olma olasılığını en alt düzeyde tutacak şekilde planlarlar.
3. PDR elemanları araştırmaya katılan ve araştırmadan etkilenen insanların haklarının korunmasından ve huzurlarının sağlanmasından sorumludurlar.
4. Araştırma için yanlış bilgi verme veya bilgi vermemenin gerekli olduğu durumlar dışında, araştırmaya katılan kişiler araştırmanın amacından haberdar edilirler. Sözü edilen durumlarda da, araştırma sonunda gerçek kendilerine açıklanır.
5. Araştırmaya katılanlar gönüllü olmalıdırlar. İstemeden araştırmaya katılma, sadece böyle bir katılmanın araştırma için gerekli olduğu durumlarda ve kişiler üzerinde hiç bir zararlı etkisinin olmayacağı gösterilebildiği zaman uygundur.
6. Araştırma sonuçları rapor edilirken, araştırma sonucuna veya verilerin yorumuna etki edebilecek, araştırmacının bildiği tüm değişkenler ve koşullardan açıkça söz edilir.
7. PDR elemanları, araştırmasını tekrar etmek veya çalışmasını incelemek isteyen ehliyetli (yeterli) diğer kişilere yardımcı olurlar.
8. Araştırma sonuçlarını rapor etmede veya orijinal verileri sağlamada, deneklerin kimliklerinin gizli tutulması için gereken özen gösterilir. Ancak, kimliklerinin açıklanmasında,deneklerin özel izni alındığı takdirde, bu gizliliğe uyulmayabilir.
9. Araştırmanın yürütülmesi ve raporun yazılmasında psikolojik danışman, konuüzerinde daha önce yapılmış çalışmalar hakkında bilgi toplar ve bunları kaynak olarak gösterir, aynı zamanda telif haklarıyla ilgili kanunlara dikkat eder ve hak eden herkese şeref payı verme ilkesine uygun davranır.
10. PDR elemanı mesleki veya bilimsel değeri olduğuna karar verilen herhangi bir araştırma sonucunu meslektaşlarına aktarır.
11. Yayınlanacak yazısı olan uzmanlar aynı yazıyı ve kapsam bakımından benzer bir yazıyı, aynı zamanda basılmak üzere incelenmesi, için birden fazla dergiye göndermezler.
12. PDR elemanları araştırmaya veya yayına önemli katkısı bulunanlara yazar ortaklığı, teşekkür, dipnotlar veya diğer uygun yollarla şeref payı verir.
13. PDR elemanları araştırma veya yayınlamada diğer kişi veya kişilerle birlikte çalışmayı kabul etmişse, işe zamanında başlayıp işin bitimine kadar ilgilenmek ve gerekli olan bilginin doğruluğu ve tamamlığı gibi konularda söz verildiği gibi işbirliği yapmak zorundadırlar.
14. Araştırmanın etiğe uygun olarak uygulanmasından araştırma yürütücüsü sorumludur. Araştırma etkinliklerine katılan kişiler, kendi paylarına düşeni yaparak etik kurallara uygun bir şekilde sorumluluğu paylaşırlar.

5. MÜŞAVİRLİK (KONSÜLTASYON)
Müşavirlik yapma, yardım edecek bir uzman ile kendi meslek çalışmalarında yardıma ihtiyacı olan kişi, grup ya da kurum arasında gönüllü bir yardım ilişkisidir. Bu ilişkide müşavir (consultant) yardım isteyenlerin mevcut ya da olası problemlerinin çözümüne yardım sağlamaktadır.
1. Müşavir olarak görevi kabul eden bir uzman, müşavirlik yapacağı kişi ve kurumlarla ilgili bir değişikliği içeren yardım ilişkisine girerken; kendi değerleri, bilgi, beceri ve ihtiyaçları hakkında bilinçlidir ve ilişkisinde kişi ya da kişilerden çok, çözülecek sorunun kendine odaklaşır.
2. Müşavir ve yardım isteyen kişi arasında mevcut problemin tanımlanması, amaçlanan değişiklik ve önerilen çözüm yolları ile ilgili anlayış ve uyuşmanın olması gerekir.
3. Müşavirlik ilişkisi, yardım alanın kendi kendini yönetme yönünde uyum sağlamasını ve gelişimini teşvik edici olmalıdır. Müşavir bu yardımı tutarlı bir şekilde yaparak ve yardım isteyen adına karar vermekten sakınarak, onun kendi kararlarını kendisinin vermesine yardımcı olur, gelecekte kendisine bağımlılık geliştirmesi tehlikesine fırsat vermez.
4. Müşavir, hizmet için hazır olduğunu ilan ederken mesleğin etik standartlarına titiz bir şekilde bağlı kalır.
5. Müşavir, kurumlarda görev aldığında müşavirlik hizmetlerinden yararlanmaya hakkı olan kişilerden ayrıca bir ücret almaz.
6. Müşavir, gerek kendisi ya da kurumu, gerekse yardım isteyen taraf açısından çözülecek olan sorunun gerektirdiği bilgi, beceri ve kaynakları dikkate alır.

6. MESLEĞE HAZIRLIK
Bu bölümde başkalarını eğitmekle sorumlu PDR elemanlarının etik sorumlulukları sıralanmıştır.
1. Eğitim programlarından sorumlu olan kişilerin hem öğretici hem de uygulayıcı olarak beceri sahibi olmaları gerekir.
2. Öğretim elemanları; bilgi, beceri ve kendini anlama yönünde geliştirici, yeterlilik ve uygulama açısından kabul edilmiş programlar düzenlerler.
3. Öğretim elemanları hazırladıkları programlar aracılığıyla öğrencilerin gelecekteki çalışmalarını engelleyebilecek kişisel sınırlılıklarına dikkat etmelidirler. Böylece yeterli bir hizmet vermeye yetenekli olmayan öğrencileri programdan eleme olanağına sahip olurlar.
4. Öğretim elemanları, mesleğin etik sorumluluk ve ilkeleri hakkında öğrencileri bilgilendirirler.
5. Öğrencilerin karşılaştırma yapabilmeleri ve yönelecekleri alanları seçme olanağına sahip olabilmeleri için eğitimciler farklı kuramsal görüşler ve anlayışlar hakkında öğrencileri bilgilendirirler.
6. Öğretim elemanları, eğitim progranlarını mesleğin güncel kural ve ilkelerine uygun olarak yürütürler.
7. Hazırlanan programlar, öğrencilerin bireylere ve topluma hizmet sunmak idealine değer vermelerini teşvik eder, parasal düşüncelerin mesleki ve insani ihtiyaçlara gölge düşürmesine izin vermez.
8. Öğretim elemanları kendi eğitim kurumları içerisinde öğrencileri eğitim programlarına yerleştirirken hem toplumun gerekleri hem de öğrencilerin ilgi, yetenek ve ihtiyaçlarını dikkate alırlar.

7. ÖZEL ÇALIŞMA
1. PDR alanında yetişmiş uzman elemanlar mevcut yasal ve idari kurallara uygun olmak ve ilgili makamlardan izin almak şartı ile özel çalışma yapabilirler.
2. Özel çalışma yapan uzmanlar, ticari kazancın yanısıra; PDR mesleğinin gelişmesine katkıda bulunduklarnı ve doğrudan doğruya topluma hizmet verdiklerini bilirler.
3.Özel uygulamalarda da PDR mesleği için geçerli olan ve bu dokümanda belirtilen etik ilkeler ve kurallar aynen geçerlidir.
4. Özel uygulama yapan uzmanlar çalışmalarını tanıtmak amacı ile hazırlayacakları duyuru ve ilanlarda dürüst davranmak ve topluma doğru bilgi vermek zorundadırlar. Bu tür duyuru ve ilanlarda, verilecek psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri ile baçvurulacak belli başlı teknikler açık ve net olarak ifade edilmelidir.
Duyuru ve ilanlarda doğru olmayan bilgiler kesinlikle yer almamalı, uygulama yapan uzman ya da uzmanların ehliyet sınırlarını aşan hizmetler ve teknikler, ilgili olmayan başka kişi ve kurumların adları asla bir reklam aracı olarak kullanılmamalıdır.
5. Özel çalışma ile ilgili olarak topluma bilgi verirken, özellikle, hizmet verecek uzman kişileri, bunların sahip bulunduğu derece ve sertifikaları, özel çalışma izninin alındığı kurum, tarih ve numarası, işyerinin adresi, telefon numarası, çalışma saatleri ve verilen hizmetler ayrıntılı olarak bilidirilmelidir.
6. Özel çalışma, diğer uzman kişilerle biraraya gelerek ortaklık biçiminde de düzenlenebilir. Bu durumda, mevcut yasal gereklere aynen uyulmalı, ortaklığın çeşidi ve ortaklar arasındaki ilişkiler belirlenmeli, özellikle, varsa farklı uzmanlık alanları ile verilecek farklı hizmetlerin neler olduğu belirtilmelidir.
7. Özel çalışma yapan PDR uzmanları çalıştıkları resmi kurumlar ile özel çalışma yerlerini birbirleirnden ayrı tutmalıdır. Çalıştığı kurumun imkanlarını kendi özel çalışma yerinde kullanmaya kalkarak ya da çalıştığı kurumun imkanları ile özel danışanlar sağlamak etik kurallara aykırıdır.
8. Özel çalışma yapan PDR uzmanları verdikleri hizmetler için alacakları ücreti belirlerken mevcut mesleki ve idari örgütlerin koydukları standartlara uymak zorundadırlar. Ayrıca, özel çalışma ile ilgili olarak, gerekli her türlü kayıtları tutmak, resmi kurumlara karşı, kar, zarar, vergi gibi, yasaların öngördüğü her türlü gelir ve gider beyanında bulunmak durumundadırlar.

8. PERSONEL YÖNETİMİ
1. PDR elemanlarının çalıştığı kurumun amaç ve işlevleri hakkında yeterince bilgi sahibi olması ve kendi çalışmalarında bu amaç ve işlevlerin gerçekleştirilmesine yardımcı olması beklenir.
2. PDR elemanları görevli oldukları kurumda birlikte çalıştığı iş arkadaşları ile iyi ilişkilere dayanan dengeli bir çalışma düzeni sağlamakla yükümlüdürler.
3. Uzmanlar çalıştıkları kurumlarda kendi sorumluluk sınırları içinde kalan işlerle ilgili her türlü bilgiyi tutmak, bu bilgilerin ve kullandığı çeşitli araç ve gereçlerin gizliliğini sağlamak zorundadırlar.
4. Uzmanlar kendi çalışmalarını kısıtlayan durumlardan ya da kurum içi yıkıcı ve zararlı olabilecek gelişmelerden bağlı bulunduğu üstlerini zamanında bilgilendirmekle yükümlüdürler.
5. Çalıştığı kurumlarda yönetim görevi alan uzmanlar, sorumlu olduğu birimle ilgili her türlü çalışmayı planlamak, programlamak ve gerekli olan personeli sağlamak ve böylece birimin en verimli bir biçimde çalışması için gerekli girişimlerde bulunmak zorundadırlar.
6.Yönetici olan uzmanlar,birlikte çalıştıkları personelin her türlü mesleki gelişimini sağlamak ve teşvik etmek üzere gerekli önlemleri almalıdırlar.
7. Yönetici olan uzmanlar bütün çalışmalarında, üstleri ve astları ile olan iş ilişkilerinde meslek etik kurallarına uymayan, kanunsuz ve insanlık dışı olan uygulamalara asla katılmamalı, bunları kesinlikle desteklememelidirler.
8. Yönetim görevi alan PDR elemanları sorumlu olduğu birimle ilgili plan, program, proje, uygulama ve gelişmeler hakkında çalışma arkadaşlarına bilgi vermek zorundadırlar.

KAYNAK: TÜRK PDR-DER "ETİK KURALLAR" KİTAPÇIĞI